matar: v. Quitar la vida [a una persona], a [un animal]. Mató al hermanu d’un tiru. 2 Facer una mancadura. Quita, que te vas matar con esi cuchiellu. 3 Facer sentir munchu dolor. Los zapatos mátenme. 4 Cansar, dexar con poca o nenguna fuercia o enerxía [un trabayu, un esfuerciu]. Esti trabayu mata a cualquiera. 5 Molestar, fastidiar. Que-y fales mal de los sos pas mátalu. 6 Dexar [a daquién ensin posibilidá de retrucar, de reaccionar]. Con eso que-y dixisti matástilu. 7 Quitar [la fame, la sede]. Con un pocu de chorizu mates la fame. 8 Zarrar, dexar inutilizáu [un camín, una galería, una rampla]. 9 Pasar [un periodu de tiempu faciendo daqué]. Maté la mañana lleendo esti llibru. 10 Quitar el miel de [los caxellos]. 11 Llevar [una baza echando trunfu nun xuegu de la baraxa]. L’as siempre mata al tres. 12 Ganar [nun xuegu superando unos tantos, una marca]. Esa xugada ye fácil de matar. 13 Facer [que nun se vea, que nun seya tan pronunciada una xuntura, una esquina]. La estantería va matada. 14 Quitar [intensidá a un color]. Esti sol mató’l color de les cortines. 15 Apagar [la lluz, el fueu]. 16 prnl. Morrer [nun accidente]. Mátense munchos na carretera. 17 prnl. Esforciase [muncho], poner [una persona tolo que pue pa facer daqué]. Nun te mates, qu’eso nun te paga la pena. 18 prnl. Esmolese, ponese nun estáu d’ansiedá, de mieu [polo que pue asoceder]. Matóse pol fíu y agora pága-ylo asina. 19 prnl. Desdicir [un color con otru, una cosa con otra]. El coloráu mátase col mariellu. || A mata fueu, mui apriesa. || A matar [con daquién], fam. mui enfadáu, mui enfrentáu [con daquién]. || Mala morrina te mate, *espresión cola que se maldiz a daquién, cola que se desea un mal a daquién. || Matales callando, fam. facer males aiciones ensin enterase naide. || Matar a menguar, fam. facer pasar fame. || Matar dos páxaros d’un tiru, fam. llograr dos coses al empar col esfuerciu d’una. || Matar el tiempu, entretenese [hasta qu’asoceda daqué]. || Matar l’araña, dar un pasu determináu nos bailles tradicionales. || Matar (los) xudíos, tocar les carraques na ilesia’l día de Xueves Santu. || Matase de risa, fam. rir [muncho]. || Nun matar un mosquitu, fam. ser inofensivu, nun ufrir nengún peligru. || Nun matar una mosca, fam. ser inofensivu, nun ufrir nengún peligru. || Que se mata, fam. mui apriesa, a toa priesa.